> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://novacont.gitbook.io/nova-docs/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://novacont.gitbook.io/nova-docs/novacont-docs/turkish/decentralized-jury-system/overview.md). # Genel Bakış NovaCont, anlaşmazlıkların tek bir merkezi otorite tarafından çözülmemesi gerektiği ilkesi üzerine inşa edilmiştir. Protokolün uzun vadeli vizyonu, tamamen merkezi olmayan bir tahkim katmanıdır. Bağımsız, ekonomik teşvikli katılımcıların herhangi bir tek kontrol noktası olmaksızın kanıtları değerlendirip kararlar verdiği bir yapı. Bu sistem NovaJury'dir.
### NovaJury Nedir? NovaJury, NovaCont protokolünün itiraz çözüm katmanıdır. İki taraf bir teslimatın ardından anlaşmaya varamadığında ve bir itiraz resmi olarak açıldığında davayı değerlendirmek ve smart contract'ın otomatik olarak yürüteceği bağlayıcı bir karar vermekten NovaJury sorumludur. Jüri üyeleri çalışan, moderatör veya atanmış yetkili değildir. Dürüst davranışının garantisi olarak kendi fonlarını stake etmiş bağımsız katılımcılardır. Her iki tarafça sunulan kanıtları inceler, oy kullanır ve doğru ve dürüst biçimde katılıp katılmadıklarına göre ödüllendirilir ya da cezalandırılırlar. Dava oluşturmadan karar yürütmeye kadar tüm süreç smart contract mantığı tarafından yönetilir. NovaCont'taki hiçbir insan, bir jüri kararı kesinleştikten sonra bunu geçersiz kılamaz. ### Neden Jüri Sistemi? Dijital platformlardaki geleneksel itiraz çözümü hep aynı temel sorundan muzdariptir: bir taraf her zaman diğerinden daha fazla güce sahiptir. Platform yöneticileri önyargılı, rüşvete açık, yavaş veya basitçe yanılıyor olabilir. Kararları şeffaf değildir ve çoğunlukla itiraz edilemez. NovaJury bu modelin yerini şu özelliklere sahip bir sistemle alır: * **Mutlak yoktur birlik vardır**: kararlar, rastgele atanan bağımsız jüri üyeleri arasında çoğunluk gerektirir * **Ekonomik teşvikler dürüstlüğü zorunlu kılar**: jüri üyeleri gerçek fonları stake eder ve dürüst olmayan ya da ihmalkar davranış cezayla sonuçlanır * **Kararlar otomatik olarak yürütülür**: çoğunluk kararına ulaşıldığında smart contract, herhangi bir manuel müdahale gerektirmeksizin fonları dağıtır * **Süreç şeffaftır**: tüm dava verileri, oylar ve sonuçlar zincir üzerinde kaydedilir ve herkes tarafından doğrulanabilir ### Mevcut Durum - Yönetici Modu NovaJury merkezi olmayan bir sistem olarak tasarlanmıştır; ancak merkeziyetsizleşme, adil biçimde işleyebilmek için yeterince büyük ve dağıtılmış bir aktif jüri havuzu gerektirir. Yeterli katılımcı olmadan bir jüri sistemi başlatmak, merkezi yönetimden daha kötü sonuçlar doğurur. Küçük bir jüri havuzu, suç ortaklığına, önyargıya ve çıkar çatışmalarına karşı savunmasızdır. Bu nedenle NovaCont şu anda yönetici modda çalışmaktadır. Bu modda itirazlar, rastgele atanan jüri üyeleri yerine atanmış bir yönetici tarafından incelenir ve çözüme kavuşturulur. Çözüm süreci, jüri sisteminin uygulamak üzere tasarlandığı adalet ve kanıta dayalı karar alma ilkelerini takip eder. Nihai karar, merkezi olmayan bir panel yerine tek bir güvenilir tarafın elindedir. **Pratikte bu şu anlama gelir:** * Bir itiraz açtığınızda davanız bir insan yönetici tarafından incelenir * Her iki tarafın da kendi pozisyonunu destekleyen net kanıtlar sunması beklenir * Kararlar, kontrat koşullarına, sunulan kanıtlara ve iyi niyet ilkesine göre verilir * Yöneticinin kararı kesindir ve zincir üzerinde yürütülür **Bu şu anlama gelmez:** * NovaCont'un herhangi bir tarafa önyargılı olduğu anlamına gelmez * Kararların keyfi veya hesap verilmez olduğu anlamına gelmez * Bu modelin kalıcı olduğu anlamına gelmez ### Tam Merkeziyetsizleşmeye Giden Yol Yönetici modu geçici bir durumdur. NovaCont kullanıcı tabanı büyüdükçe ve yeterli bir jüri havuzu oluşturuldukça protokol, NovaJury'nin merkezi olmayan modunu aktive edecektir. O noktada itirazlar otomatik olarak rastgele seçilen jüri üyelerine yönlendirilecek ve yönetici bireysel dava sonuçlarında artık herhangi bir rol oynamayacaktır. Geçiş, yürürlüğe girmeden önce kamuoyu önünde duyurulacak ve tam olarak belgelenecektir. Kullanıcılar, itiraz çözüm sürecindeki herhangi bir değişiklik hakkında önceden bilgilendirilecektir.